بوسه "بنی صدر" بر دستان امام

 

گزارش/ انتخابات ریاست‌جمهوری از دیروز تا به امروز؛
در نخستین انتخابات ریاست‌جمهوری 86 درصد مردم ایران در پای صندوق‌های رای حاضر شدند و "ابوالحسن بنی‌صدر" با 10 میلیون و 753 هزار و 752 رای به عنوان نخستین رئیس‌جمهور ایران، دو سال بر مسند ریاست جمهوری تکیه زد؛ وی 15 بهمن 1358 هنگام بوسه زدن بر دستان مبارک امام خمینی(ره) سوگند ریاست جمهوری خورد و ...

به گزارش خبرنگار احزاب باشگاه خبرنگاران؛ برگزاری "انتخابات" به عنوان یکی از شاخص‌ترین مظاهر دموکراسی و مردم‌سالاری از همان نخستین روز‌های پیروزی انقلاب اسلامی ایران مورد توجه خاص و ویژه امام خمینی(ره) به عنوان معمار بزرگ این انقلاب قرار داشت به گونه‌ای که حضرت امام(ره) در ماه‌های نخستین پیروزی انقلاب، اصل نظام "جمهوری اسلامی" را به رفراندوم گذاشت.

بازخوانی شرح انتخاباتی که در طول 33 سال از عمر پرفراز و نشیب این انقلاب برگزار شده، حاوی درس‌ها و نکات تلخ و شیرینی است که می‌تواند چراغی برای ادامه مسیر توده‌های مردمی و البته احزاب، تشکل‌ها و مسئولان باشد؛ بر این اساس در قالب سلسه گزارشاتی به صورت مجزا به بررسی انتخابات ریاست‌‌جمهوری در ادوار مختلف انقلاب از سال 58 تا به امروز می‌پردازیم و به شیوه‌ای جذاب برخی از گوشه‌های پنهان این رویداد‌ها را بازگو خواهیم کرد و نیم‌نگاهی نیز به نوع نگاه برخی رسانه‌های خارجی به برگزاری انتخابات ریاست‌جمهوری در هر دوره خواهیم داشت.

برگزاری نخستین انتخابات ریاست‌جمهوری با 124 داوطلب؛ پیروزی "بنی‌صدر" با 11 میلیون رای

نخستین انتخابات ریاست جمهوری در تاریخ 5 بهمن 1358 در سراسر کشور برگزار شد. در این انتخابات 124 نفر داوطلب شدند که صلاحیت هیچ یک رد نشد و همه این افراد وارد میدان رقابت شدند. جمعیت واجد شرایط برای شرکت در این انتخابات 20 میلیون و 995 هزار و 263 نفر بود که از این تعداد، 14 میلیون و 152 هزار و 907 نفر یعنی 67.41 درصد از مردم در انتخابات مشارکت کردند.


براساس ماده 5 لایحه قانونی انتخابات نخستین رئیس جمهوری ایران، مصوب 58.08.29 شورای انقلاب «وزارت کشور فهرست داوطلبان ریاست جمهوری را که حائز شرایط تشخیص داده شدند، برای تایید صلاحیت به حضور رهبر انقلاب تقدیم می‌نماید.» با این وصف تایید صلاحیت نامزدهای انتخابات اولیه ریاست جمهوری به عهده امام خمینی(ره) بود و ایشان همه 124 نفر را تایید کردند و در نهایت 107 نفر در روز رای‌گیری به رقابت پرداختند.

چهره‌های شاخصی که در این رقابت شرکت کردند، به ترتیب آرا ماخوذه عبارت بودند از ابوالحسن بنی‌صدر(وزیر دارایی وقت) با 10 میلیون و 753 هزار و 752 رای، یعنی 75.98، دکتر حسن حبیبی (وزیر علوم و آموزش عالی وقت) با 676 هزار و 852 رای 4.78 درصد، دکتر کاظم سامی سرپرست جمعیت شیرخورشید سرخ ایران با 90 هزار و 161 رای 64% درصد، از چهره‌های شاخص دیگر صادق خلخالی، مسعود رجوی، سید احمد محسن (استاندار خوزستان) بودند که از میان این رقبا، آقای بنی‌صدر توانست با کسب بیش از ده میلیون رای به سمت رئیس جمهور انتخاب شود.


اوضاع داخلی و بین‌المللی در آستانه برگزاری انتخابات دور اول

اوضاع داخلی، منطقه‌ای و بین‌المللی در آستانه برگزاری انتخابات به این صورت بود: در عرصه داخلی، مشکلات اقتصادی، اجتماعی و سیاسی بعد از فرار شاه، بر کشورمان سایه انداخته بود و نیز بحران گروگان گیری با حمله تعداد زیادی از دانشجویان پیرو خط امام به سفارت آمریکا آغاز شده بود. در عرصه منطقه‌ای، تظاهرات دانشجویان عربستان سعودی ضد رژیم ستگر عربستان در بیروت، برقراری رابطه سیاسی کوبا با جمهوری دمکراتیک عرب صحرا، برگزاری نشستی در بیروت با چند کشور عربی به نشانه همبستگی با لبنان، برگزاری اجلاس وزیران دارایی اوپک در وین برای کمک به کشورهای در حال توسعه و در عرصه بین‌المللی، برگزاری نشست کشورهای ناتو در مورد افغانستان در پی حمله شوروی به این کشور در بروکسل و برگزاری اجلاس عمومی سازمان توسعه صنعتی ملل متحد با هدف بررسی مشکلات کشورهای در حال توسعه در خصوص تسریع صنعتی شدن این کشورها در دهه 1980، از جمله مواردی بودند که در آستانه برگزاری انتخابات نخستین دوره ریاست جمهوری در عرصه داخلی، منطقه‌ای و بین‌المللی روی داده بودند.

بوسه بنی‌صدر بر دستان مبارک امام خمینی(ره)

با این وصف 67.86 درصد مردم ایران در پای صندوق‌های رای نخستین دوره ریاست جمهوری حاضر شدند و بنی‌صدر با اخذ 75.98 درصد آرا به عنوان نخستین رئیس‌جمهور ایران، دو سال بر مسند ریاست جمهوری تکیه زد؛ وی 15 بهمن 1358 هنگام بوسه زدن بر دستان مبارک امام خمینی(ره) سوگند ریاست جمهوری خورد و کار خود را در این سمت آغاز کرد. در مراسم تنفیذ ریاست جمهوری، امام خمینی(ره) تاکید کردند: من از آقای بنی‌صدر می‌خواهم که ما بین قبل و بعد از ریاست جمهوری در احوال روحی ایشان تفاوتی ایجاد نشود.


اما دوران دو ساله ریاست جمهوری بنی‌صدر از مهم‌ترین برهه زمانی بود که تاریخ انقلاب اسلامی با آن مواجه شد این دوران به علت مسائل متعددی از قبیل مسئله گروگان‌گیری، ناامنی‌های منطقه‌ای خصوصا در منطقه کردستان،‌بروز تشنج و درگیری در فضای دانشگاه‌ها و در پی آن انقلاب فرهنگی، تشنج میان نخبگان سیاسی و فضای سیاسی کشور، شروع جنگ تحمیلی، تشکیل نخستین دوره مجلس و در نهایت برکناری ابوالحسن بنی‌صدر از ریاست جمهوری از اهمیت ویژه‌ای برای نظریه‌پردازان و تحلیل‌گران سیاسی برخوردار است.

دوران ریاست جمهوری بنی‌صدر یکی از پر آشوب‌ترین دوره‌های تاریخ ایران بعد از انقلاب اسلامی بود. در این دوره ایران هم‌زمان چهار بحران عمیق را پشت سر گذاشت، گذار از یک حکومت شاهنشاهی مستبد به یک حکومت دینی اسلامی، رقابتات شدید میان نخبگان، جنگ با عراق و بحران گروگان‌گیری و درگیری‌های قومی در منطقه کردستان در مجموع بنی‌صدر در دوران دو ساله ریاست جمهوری‌اش، با این مسائل روبه رو بود و باید راه‌حل مناسب برای برخورد با آن‌ها اتخاذ می‌کرد.

صدور حکم عزل بنی‌صدر توسط امام(ره)

اما وی به علت گرایش‌های انحرافی و سو مدیریت در جنگ و علاوه بر آن وجود اختلاف میان مسئولان انقلابی نظام و موضع‌گیری‌های وی در مقابل اهداف نظام اسلامی نتوانست زیاد بر کرسی ریاست جمهوری باقی بماند. حضرت امام خمینی(ره) در 20 خرداد 1360 در حکمی به ستاد مشترک ارتش، رئیس‌جمهور را از سمت فرماندهی کل قوا برکنار کرد و در نهایت در 30 خرداد نیز طرح عدم کفایت سیاسی بنی‌صدر در مجلس شورای اسلامی بررسی و با 177 رای موافق و یک رای مخالف تصویب شد. در روز اول تیر نیز حکم عزل او را امام خمینی(ره) صادر کردند.


پس از برکناری بنی‌صدر، منافقان و هواداران او جنگ مسلحانه را با نیروهای انقلاب اعلام کردند و با استفاده از عناصر نفوذی در ششم تیر 1360 آیت‌الله خامنه‌ای را در مسجد ابوذر در حالی که مشغول سخنرانی بودند، ترور کردند. روز بعد نیز دفتر حزب جمهوری اسلامی را منفجر کردند و فاجعه هفتم تیر را به وجود آوردند و شخصیتی مهمی چون آیت‌الله بهشتی و 72 تن دیگر را در این انفجار به شهادت رساندند که در پی آن جامعه دچار نگرانی و التهاب شدیدی شد. در آن برهه زمانی که جامعه و مردم اوضاع سختی را می‌گذراندند، طبق قانون اساسی، شورای ریاست جمهوری سریعا تشکیل جلسه داد و در کوتاه‌ترین زمان تصدی امور را در اختیار گرفت و دوم مرداد 1360 را برای انتخابات دوم ریاست جمهوری مشخص کرد که در ادامه این مبحث به توضیح آن پرداخته می‌شود.


اما در آستانه انتخابات نخستین دوره ریاست جمهوری، جدا از مشکلاتی که در عرصه داخلی وجود داشت، عوامل استعمارگر به سرکردگی آمریکا و رژیم صهیونیستی از هر فرصتی استفاده می‌کردند تا جو هرج و مرج را در کشور عمومی کنند تا این انتخابات سرنوشت‌ساز را لوث کنند و از قبال هماهنگی و بالاخره همه‌پرسی قانون اساسی، دشمنان اسلام و انقلاب اسلامی تلاش کردند جو هرج و مرج و ناامنی را در گوشه و کنار کشور ایجاد کنند تا بلکه با این اقدامات واهی، مانع شرکت همگانی در چنین روزهای سرنوشت‌ساز شوند اما آن‌ها با همه تلاشی که کردند،‌ نتوانستند مانع از برگزاری انتخابات شوند زیرا آنچه در روز برگزاری انتخابات رخ داد، نمایشی دیگر از آگاهی مردم ایران بود که بار دیگر آن چنان عمل کردند که بسیاری از صاحب‌نظران پیش‌بینی نمی‌کردند ملت ایران با مشارکت گسترده در پای صندوق‌های رای و انتخابات رئیس‌جمهور، بار دیگر نقشه‌های آمریکا و رژیم صهیونیستی و کشورهای غربی را نقش بر آب کرد.

رسانه‌های بیگانه: رأی‌دهندگان با شور و شوق بسیار به پای صندوق‌های رأی رفتند

نخستین انتخابات ریاست جمهوری، نخستین انتخابات پس از پیروزی انقلاب اسلامی بود؛ این انتخابات از اهمیت زیادی برای بسیاری از نظریه پردازان و تحلیل گران سیاسی برخوردار بود محتوای روزنامه های کیهان، اطلاعات و جمهوری که در ماه قبل از انتخابات و یک ماه بعد از انتخابات مورد بررسی قرار گرفته است:

رادیو آمریکا: دیروز انتخابات اولین ریاست جمهوری ایران انجام گرفت. علی رغم تحریم انتخابات از جانب پاره ای از اقلیت ها، تعداد رأی دهندگان بسیار زیاد بوده است. نامزدهای اصلی مقام ریاست جمهوری ایران عبارتند از حسن حبیبی، سخنگوی شورای انقلاب، ابوالحسن بنی صدر وزیر اقتصاد و دارایی و محمد مدنی استاندار سابق خوزستان، گزارشات واصله از نتایج اولیه انتخابات ریاست جمهوری ایران حاکیست که ابوالحسن بنی صدر شانس بیشتری در پیروزی انتخابات دارد.(منبع: کیهان 1358.11.6)

رادیو لندن: دیروز در سراسر ایران و نیز سفارت خانه های این کشور در خارج، انتخابات اولین ریاست جمهوری ایران انجام گرفت. خبرنگار بی بی سی در ایران می گوید دو تن از کاندیداها از دیگران شانس بیشتری دارند. رأی دهندگان با شور و شوق بسیار به پای صندوق های رأی رفتند. آیت الله خمینی(ره) در پیامی خطاب به ملت گفته بودند: همه باید رأی بدهند، باید برای حفظ وحدت ملی سعی کنند و هر کس پیروز شود، مردم باید از او حمایت کنند. مبارزات انتخاباتی گرچه پرسرو صدا بود، ولی خشونتی به همراه نداشت.(منبع: کیهان 1358.11.7)

رادیو "بی بی سی": ضمن آنکه تقریبا نتیجه انتخابات مشخص شده، نگاه انظار عمومی متوجه ترکیب کابینه است که بنی صدر تشکیل خواهد داد و سیاستی که در پیش خواهد گرفت.(منبع کیهان 1358.11.7)

روزنامه "دیلی تلگراف" چاپ انگلستان: اگر ابوالحسن بنی صدر به ریاست جمهوری برسد، تغییرات ریشه ای در نظام اقتصادی و از جمله ملی شدن موسسات و منابع ثروت متعلق به خارجیان در ایران قابل انتظار است.(منبع: کیهان 1358.11.7)

روزنامه "گاردین" چاپ انگلیس: انتخابات ریاست جمهوری حس کنجاوی مردم ایران را برانگیخته و تجربه تازه ای است که برای آنان سابقه نداشته است. این روزنامه می نویسد: رئیس جمهور ایران بالقوه قدرت را به دست خواهد گرفت لیکن در عمل باید در کنار پارلمان و شورای نگهبان قانون اساسی که قوانین مصوبه را از نظر می گذرانند، کار خود را آغاز کند.(منبع: کیهان 1358.11.7)

رادیو لندن: نتایجی که تاکنون از انتخابات ریاست جمهوری ایران به دست آمده است، حاکی از آن است که ابوالحسن بنی صدر، وزیر اقتصاد و دارایی ایران از رقبای خود پیشی گرفته است هرچند در نتایج نهایی انتخابات روز دوشنبه انتظار می رود بنی صدر تقریبا در تمامی حوزه های انتخاباتی کشور اکثریت رأی مورد نظر را کسب کند، زیرا وی قبلا نیز مدعی بالاترین میزان رأی در انتخابات شده بود.(منبع: کیهان 1358.11.7)

رادیو بی بی سی: بنی صدر اینک مقام ریاست جمهوری را احراز کرده است اما اینکه وی تا چه حد از قدرت برخوردار خواهد بود، موضوعی است که هنوز مهم است و سوالی که هنوز می تواند مطرح باشد آن است که آقای بنی صدر در قبال مسائل و مشکلات سیاسی و اقتصادی چگونه موضعی اختیار خواهند کرد.(منبع: کیهان 1358.11.7)

امام خمینی(ره) با انتصاب بنی صدر به ریاست جمهوری به وی قدرت بیشتری داده است

روزنامه" آسوشیتدپرس"
چاپ آمریکا: ابوالحسن بنی صدر که تا این ساعت، اکثریت آراء را در انتخابات ریاست جمهوری به دست آورده است، روز دوشنبه خاطر نشان ساخت که مسئله گروگان های آمریکایی مسئله کوچکی است که به آسانی قابل حل است. مقامات آمریکایی گفته اند، که امیدوارند رئیس جمهوری ایران از دیگر مقاماتی که تا امروز در جریان اختلافات ایران و آمریکا بوده اند، طرف گفتگوی بهتری باشد.(منبع: کیهان 1358.11.7)


روزنامه آسوشیتدپرس: امام خمینی(ره) با انتصاب بنی صدر به ریاست جمهوری به وی قدرت بیشتری داده است و رئیس جمهوری ایران با این قدرت می تواند راه را برای برقراری نظم و قانون و اجرای کامل قانون اساسی جمهوری اسلامی باز کند. بنی صدر هم اینک رئیس قوه مجریه و هم رئیس موقت قوه مقننه است و با سمت تازه ای که امام خمینی(ره) به بنی صدر داده است، او اینک بعد از امام خمینی(ره) قدرت شماره 2 جمهوری اسلامی ایران است.(منبع: اطلاعات 1358.11.20)

شون مک براید، وزیر خارجه پیشین ایرلند: با انتخاب شدن بنی صدر به عنوان اولین رئیس جمهور ایران، مشکل گروگان های آمریکایی در تهران بسیار آسان تر حل خواهد شد. مک براید گفت: بنی صدر این سمت را به صورت مرکز قدرت درخواهد آورد و فقط به عنوان یک مقام تشریفاتی عمل نخواهد کرد.(منبع: اطلاعات 1358.11.9)
ادامه دارد ...

 

 

/ 0 نظر / 10 بازدید